Hvarmabólga
Hvað er hvarmabólga?
Hvarmabólga er líklega algengasti augnsjúkdómurinn á Íslandi. Um er að ræða bólgu í hvörmum augna (jaðra augnlokanna) sem orsakast af ofnæmi fyrir úrgangsefnum baktería sem eru á hvörmum okkar. Því er í lang flestum tilfellum ekki um sýkingu að ræða og því virka sýklalyf ekki á kvillann. Þetta veldur stíflu á fitukirtlum hvarmanna sem geta þróast yfir í svokallaða þrymla/chalazion (fullorðnir) og vogris (börn).
Önnur einkenni er sviði í augum, sjóntruflanir, versnun á þurrum augum, bjúgur, roði og bólga í augnlokum og kláði. Meðferðin byggir aðallega á heitum bökstrum (t.d. örbylgjumöskum/púðum), sótthreinsun hvarma (t.d. froðu eða sótthreinsiklútar) og í einstaka tilvikum lyfjagjöf.
Oftast er hægt að vinna bug á hvarmabólgunni án inngrips lækna með því að fylgja eftirfarandi ráðum.
1. Heitir bakstrar (Mikilvægasta skrefið)
Þetta er lykilatriði. Hitinn hjálpar til við að mýkja upp fituna sem hefur stíflað fitukirtilinn.
- Tíðni: Leggið yfir augnlok 4 til 6 sinnum á dag.
- Tími: Látið baksturinn liggja á í 10 til 15 mínútur í senn.
- Aðferð: Notið hreinan þvottapoka sem er bleyttur í mjög heitu (en ekki brennandi) vatni.
- Góð ráð: Þvottapokar kólna hratt. Augngríma sem má hita í örbylgjuofni eða jafnvel heitt, harðsoðið egg vafið inn í þunnan klút heldur hita mun lengur.
2. Létt nudd
Eftir baksturinn, er fitan orðin heit og þarf létt nudd að fylgja strax í kjölfarið til þess að losa um stífluna.
- Hvernig: Notið hreinan fingurgóm og þrýstið mjög létt á hnúðinn.
- Átt: Ef hnúðurinn er á efra lokinu skal nudda niður á við í átt að augnhárunum. Ef hann er á neðra lokinu skal nudda upp á við.
- Varúð: Ekki reyna að kreista hnúðinn eins og bólgu eða fílapensil. Það getur valdið því að sýking dreifi sér í mjúkvef augnloksins.
3. Hreinlæti
- Hreinsun á augnlokum: Hreinsið augnháralínuna tvisvar á dag með bómullarpinna og dálitlu af mildu barnasjampói eða sérstökum augnhreinsiklútum (fæst í apótekum).
- Ekki snerta: Forðist að nudda eða snerta augun yfir daginn.
- Engin snyrtivörur eða linsur: Gefðu augunum hvíld. Slepptu augnskugga, maskara og snertilinsum þar til hnúturinn er horfinn til að forðast frekari ertingu.
Hvenær á að leita til læknis?
Flestir hnúðar hverfa af sjálfu sér á nokkrum vikum, en þú ættir að hafa samband við lækni eða augnlækni ef:
- Hnúðurinn hefur áhrif á sjónina (hann getur þrýst á hornhimnuna).
- Allt augnlokið verður rautt, sárt eða bólgið.
- Hnúðurinn sýnir enga bætingu eftir 2 vikur af reglulegum heitum bökstrum.
- Þú finnur fyrir miklum verkjum í auganu eða útferð.
Athugið: Læknir getur ávísað sýklalyfja dropum ef sýking er til staðar (sem er þó sjaldnast), eða fjarlægt hnúðinn með einfaldri aðgerð, ef meðferðin sem er lýst hér að ofan hefur ekki borið árangur á nokkrum vikum.