Blóðtappi í auga
Blóðtappi í auga verður þegar æð sem flytur blóð til eða frá sjónhimnunni (retina) stíflast. Sjónhimnan er ljósnæmur vefur aftast í auganu sem breytir ljósi í taugaboð til heilans, og hún er afar háð stöðugu blóðflæði og súrefni.
Helstu gerðir og einkenni
- Bláæðastífla (Retinal vein occlusion): Stífla í bláæð sem veldur bólgu, vökvasöfnun og blæðingum í sjónhimnu; sjónin getur dofnað eða horfið skyndilega á öðru auga.
- Slagæðastífla (Retinal artery occlusion): Lokað fyrir slagæð sem blóðar sjónhimnuna; veldur mjög skyndilegu og alvarlegu sjónmissi á einu auga og kallar á bráðaþjónustu.
- Greinarmunur á rofinni æð: Fólk ruglar þessu oft saman við blæðingu undir augnslímhúð (sem er saklaus rauður blettur á hvítu augans án sjónbreytinga).
Helstu einkenni
Einkenni koma oftast fram fyrirvaralaust og nánast alltaf aðeins í öðru auganu:
- Skyndileg sjónskerðing: Sjón getur orðið þokusækin, dauf eða horfið alveg á augabragði (eða þróast yfir fáeina klukkutíma).
- Blindir blettir eða „skuggi“: Hluti af sjónsviðinu dettur út, eins og dregið sé fyrir glugga.
- Enginn verkur: Blóðtappi í auga er nánast alltaf sársaukalaus, sem veldur því að sumir átta sig ekki strax á alvarleika ástandsins.
Hverjir eru áhættuþættirnir?
Áhættuþættir eru mjög sambærilegir við áhættuþætti hefðbundins heilablóðfalls og hjarta- og æðasjúkdóma:
- Hár blóðþrýstingur
- Hækkað kólesteról og æðakölkun
- Sykursýki
- Reykingar
- Hár augnþrýstingur eða gláka
- Hár aldur (algengast hjá fólki yfir sextugu)
- Blóðstorknunarsjúkdómar eða hjartsláttartruflanir (t.d. gáttatif)
Greining og meðferð
Blóðtappi í auga er bráðatilfelli. Leita skal tafarlaust á bráðamóttöku ef vart verður við skyndilegt sjónleysi.
- Slagæðastífla: Krefst bráðaaðgerða á fyrstu klukkustundunum til að reyna að lækka augnþrýsting og koma blóðflæði aftur af stað, þótt horfur um endurheimt sjónar séu oft takmarkaðar ef of langur tími líður.
- Bláæðastífla: Meðferð beinist gjarnan að því að draga úr bjúg og koma í veg fyrir skemmdir í sjónhimnu, oftast með lyfjainnsprautunum í augað (anti-VEGF eða sterum) eða lasermeðferð.
Auk augnmeðferðar fer alltaf fram ítarleg uppvinnsla á hjarta- og æðakerfi til að fyrirbyggja frekari fylgikvilla, svo sem heilablóðfall eða blóðtappa í hinu auganu.