Augnbotnarannsóknir

Augnbotnarannsókn (oft nefnd funduscopy eða ophthalmoscopy) er skoðun á innri hluta augans, sérstaklega sjónhimnu (retina), sjóntauginni, sjóndepilli (macula) og þeim örfínu æðum sem næra augað.

Sérhæfð stafræn myndavél með leifturljósi sem tekur hárnákvæmar raunlitaljósmyndir af augnbotninum. Sýnir yfirborðið í tvívídd (eins og loftmynd af landslagi).

Hvað felst í rannsókninni?

• Yfirlitsmynd í raunlitum: Tækið lýsir inn um sjáaldrið með stuttum leifturljósa- eða innrauðum blossa og tekur tvívíða litmynd af yfirborði sjónhimnunnar.
• Sársaukalaust og fljótlegt: Myndatakan tekur aðeins nokkrar sekúndur fyrir hvort auga og krefst engrar snertingar við augað.
• Samanburður yfir tíma: Myndirnar eru vistaðar í sjúkraskrá sem gerir kleift að fylgjast nákvæmlega með smæstu breytingum milli ára (t.d. á fæðingarblettum eða æðum).

Hvað er verið að skoða?

• Greinir breytingar tímanlega: Margir augnsjúkdómar þróast án verkja eða einkenna. Myndatakan gerir okkur kleift að koma auga á fyrstu merki um aldurstengda hrörnun í augnbotnum, gláku eða áhrif sykursýki áður en sjónin skerðist.
• Nákvæmur samanburður milli ára: Myndin er vistuð í þinni sjúkraskrá. Við næstu skoðun berum við nýju myndina saman við þá fyrri, sem gerir okkur kleift að greina jafnvel smæstu breytingar á æðum eða fæðingarblettum í sjónhimnu.
• Sýnir heilsufar æðakerfisins: Augnbotnarnir eru eini staður líkamans þar sem hægt er að skoða virkar blóðæðar beint án inngrips. Myndin getur því gefið mikilvægar vísbendingar um almenna heilsu, svo sem háan blóðþrýsting eða æðakölkun.

OCT, oft nefnt lagsneiðmyndataka af augnbotnum er ein fullkomnasta og nákvæmasta rannsóknaraðferð sem völ er á í nútíma augnlæknisfræði.

Ólíkt hefðbundinni augnbotnamyndatöku, sem tekur tvívíða ljósmynd af yfirborði sjónhimnunnar, virkar OCT líkt og ómskoðun nema að hún notar óskaðlegar ljósbylgjur í stað hljóðbylgna. Með þessari tækni næst hárnákvæm, þrívíð þverskurðarmynd sem sýnir öll mismunandi lög sjónhimnunnar með míkrómetra nákvæmni.

Hvernig virkar rannsóknin?

• Fljótleg og sársaukalaus: Skönnunin tekur aðeins örfáar sekúndur fyrir hvort auga. Ekkert snertir augað og rannsóknin veldur engum óþægindum.
• Engin geislun: Tækið notar eingöngu ljósgeisla (innrautt ljós) sem er algjörlega skaðlaust.
• Sjaldan þörf á sjáaldursvíkkun: Í flestum tilfellum er hægt að framkvæma rannsóknina án þess að víkka sjáöldur með augndropum, svo sjónin verður ekki óskýr á eftir.

Hvað greinir OCT-skönnun?

Þar sem OCT sér undir yfirborð sjónhimnunnar gerir hún okkur kleift að snemmgreina augnsjúkdóma löngu áður en einkenni koma fram eða breytingar sjást með berum augum:

• Aldurstengda hrörnun í augnbotnum (AMD): Greinir bæði þurra og vota hrörnun á frumstigi.
• Gláku (Glaucoma): Mælir þykkt sjóntaugaþráða og greinir vefjatap áður en sjúklingur verður var við sjónsviðsskerðingu.
• Sykursýkisbreytingar (Diabetic Retinopathy): Greinir vökvasöfnun eða bjúg í sjónhimnu og miðgróf (macula).
• Breytingar á miðgróf (Gulu blettinum): Greinir toghol, himnumyndun (epiretinal membrane) og togtengda sjónskerðingu.